Khuyến khích sản xuất trái cây theo tiêu chuẩn EuroGap

5/10/2009 Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang khuyến khích người dân mở rộng sản xuất cây ăn quả theo tiêu chuẩn EuroGap (là tiêu chuẩn quản lý chất lượng, an toàn và truy nguồn gốc trong lĩnh vực nuôi trồng cây, rau, củ, quả, gia cầm, gia súc, thủy sản…) nhằm tăng tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, tiết kiệm chi phí, nâng doanh thu và uy tín thương hiệu, tạo lợi thế cạnh tranh, dễ dàng xuất khẩu. Viện đã đề xuất với các tỉnh có điều kiện phát triển mạnh trái cây như Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Cần Thơ… nâng cấp cơ sở hạ tầng, qui hoạch vùng sản xuất, mở rộng mô hình kiểu mẫu từng loại cây ăn trái, đẩy mạnh hợp tác, xúc tiến thương mại trong ngoài nước, xây dựng, quảng bá thương hiệu... Chương trình sản xuất cây ăn quả theo tiêu chuẩn EuroGap được áp dụng tại ĐBSCL từ năm 2005 nhưng đến nay kết quả đạt được còn rất khiêm tốn. Theo Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam, hiện chỉ có 30 ha trong 282.200 ha vườn cây ăn trái ở ĐBSCL áp dụng chuẩn này, bao gồm 18 ha trồng xoài cát Hoà Lộc ở Cần Thơ, 7 ha trồng vú sữa Lò Rèn ở Tiền Giang, 2 ha trồng bưởi da xanh tại Bến Tre, 3 ha cây cam sành ở Tiền Giang. Diện tích vườn cây ăn trái áp dụng chuẩn EuroGap quá nhỏ tại ĐBSCL có nhiều nguyên nhân. Trước hết, diện tích sản xuất của mỗi hộ là nhỏ, manh mún, không liền kề. Mỗi nông hộ lại trồng nhiều loại giống (phổ biến là chưa rõ nguồn gốc, chất lượng giống chưa bảo đảm) trên cùng một mảnh vườn, chưa được qui hoạch cụ thể. Nông dân vẫn trồng cây theo kinh nghiệm, chưa tự giác tham gia hợp tác xã kiểu mới để nâng cao năng suất, hiệu quả mà vẫn còn sản xuất theo kiểu “mạnh ai nấy làm”. Nông dân chưa có nơi tồn trữ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), đồ bảo hộ lao động; chưa được hướng dẫn chu đáo, vẫn lạm dụng phân bón hóa học và thuốc BVTV trong sản xuất và phòng trừ dịch bệnh cho cây trồng, sử dụng nhiều thuốc có độ độc cao, bón nhiều phân đạm cận ngày thu hoạch đã để lại dư lượng chất không có lợi cho sức khoẻ trong trái cây. Chất lượng nước tưới cũng không bền vững do môi trường nước mặt bị ô nhiễm, làm tích luỹ nhiều độc chất gốc lân, kim loại nặng… trong quả. Nông dân cũng chưa hề ghi chép công việc và chi phí trong chu kỳ sản xuất. Việc bán sản phẩm chủ yếu dựa vào thương lái và người tiêu dùng, giá bấp bênh, chi phí trung gian cao. Đến nay, người tiêu dùng vẫn chưa truy được nguồn gốc sản phẩm. Ngay cả những sản phẩm đạt chuẩn GAP rồi vẫn chưa bán được với giá tương xứng nên khó thuyết phục người dân áp dụng tiêu chuẩn quốc tế EuroGap hoặc VietGap. Về phía nhà nước, công tác quản lý cây giống còn bất cập. Hiện vẫn thiếu vườn cây đầu dòng nghiêm trọng, nông dân vẫn phải mua giống trôi nổi, không bảo đảm chất lượng, sản phẩm làm ra không đồng đều, đồng nhất, khó bán được giá cao. Tổ hợp tác, hợp tác xã tiêu biểu có quá ít và hoạt động hình thức nên mức độ liên kết trong sản xuất, thu hoạch, thu mua, vận chuyển, lưu kho, đóng gói, tiêu thụ còn quá lỏng lẻo./.